SolPaylaşım  
Ana Sayfa  |  Yönetim Paneli  |  Üyeler  |  Giriş  |  Kayıt
 
OTURUYORSAN KALK; AYAKTAYSAN YÜRÜ; YÜRÜYORSAN KOŞ!
Yurt ve dünya sorunlarına soldan bakan dostlar HOŞGELDİNİZ .Foruma etkin katılım yapabilmeniz için KAYIT olmalısınız.
Yeni Başlık  Cevap Yaz
Kırılma: Stalin’in Başarısız Demokrasi Devrimi...           (gösterim sayısı: 200)
Yazan Konu içeriği
Üye Profili boşluk
melnur
[ Gelenek ]
Kurucu
Varsayılan Kullanıcı Resmi
Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 10.025
Konum: İstanbul
Durum: Forumda Değil
İletişim E-Posta Gönder
| Özel ileti Gönder

35 kere teşekkür etti.
45 kere teşekkür edildi.
Konu Yazan: melnur
Konu Tarihi: 06.10.2022- 00:25


Kırılma: Stalin’in Başarısız Demokrasi Devrimi | 1. Bölüm   -   Ahmet Açan

1936 yılı çok iyi başlamıştı. Kolektivizasyon ve endüstrileşme sürecinin ilk ve ağır yıllarının ardından ülke rahatlamış, karne sistemiyle vedalaşılmış, sanayi mallarının serbest satışı yeniden başlamıştı. Kalkınmanın meyveleri artık halka da ulaşıyor; Sovyet insanı ucuz fiyata yiyecek alabiliyordu.

“Açlık yılları geçti, bu doğru. Sayısız dükkânda besin maddeleri çok çeşitli olarak ve Birliğin ortalama vatandaşının, işçinin, köylünün kolaylıkla alabileceği fiyatlarla her zaman mevcut. (…) Özellikle her türden konserve ucuz ve oldukça da iyi. 1934’den 1936’ya kadar, Moskova’da kişi başına besin maddesi tüketimi yüzde 28,8 artmış. Savaş öncesi istatistikleri ele alındığında 1913 yılından 1937’ye kadar kişi başı et ve yağ tüketimi yüzde 95, şeker yüzde 250, ekmek yüzde 150 ve patates yüzde 65 artış göstermiş. Giyim sektörünün iyileşmesi de, Moskova’yı eskiden tanıyanları şaşırtıyor. Yalnızca 1936 yılında giyim için masraflar yüzde 50,8 artış göstermiş. Gerekli şeyler bulunuyor, örneğin koyun kürkü ve lastik ayakkabılar şaşılacak kadar ucuz ama çoğu şey de hâlâ pahalı. Tümüyle eksik olan şey konfor.” (Lion Feuchtwanger, Moskova 1937, sf: 17)

Daha da önemlisi NEP döneminden kalma, her şeyin kıt olduğu bir zamanda bitmez tükenmez bolluğuyla herkesin sinirine dokunan, yalnızca döviz, altın, mücevher ve antik eşya karşılığı her türlü malın satıldığı Torgsin isimli özel mağazalar kapatılmıştı. Stalin ve ona bağlı dar yönetim, tüm bu sıkıntıları çeken, pek çok aşırılığa katlanan, zaman zaman haksızlığa da uğrayan halkla günümüzün meşhur deyimiyle helalleşmek istiyordu. Artık gerçek anlamda sosyalist demokrasiye geçmenin zamanıydı. Ülke rahatlamaya başlamıştı…

1 Mart 1936 yılında Stalin, o güne kadar görülmemiş bir yol seçerek Amerikan gazete zinciri Scripps Howard Newspapers’ın yöneticilerinden Roy Wilson Howard’a bir röportaj verir. Röportaj yeni anayasa ama özellikle de yeni seçim sistemi üzerinedir. Stalin röportajda yeni Anayasa’da seçimlere sadece Komünist Parti’nin değil, partisiz her türlü toplumsal örgütün de liste çıkaracağını ilan eder:

“Bu tür örgütler bizde yüzlercedir. Siz bir seçim mücadelesi olmayacağını sanıyorsunuz ama olacaktır ve şahsen ben gayet canlı bir seçim mücadelesi bekliyorum. Bizde kötü çalışan kurum az değildir. (…) Sen iyi bir okul yaptırdın mı yaptırmadın mı? Konut şartlarını iyileştirdin mi? Yoksa bürokrat mısın? Emeğimizin daha etkili, hayatımızın daha kültürlü olması için ne yaptın? Milyonlarca seçmen, adaylara işte bu kriterlerle yaklaşacak ve uygunsuzları saf dışı bırakacak, onları listelerden silecek; daha iyi olanları önerecek ve onları aday göstereceklerdir. (…) Yeni seçim sistemimiz bütün kurum ve işletmeleri silkeleyecek, onları daha iyi çalışmaya mecbur edecektir. Genel, eşit, tek dereceli ve gizli oylamalı seçimler halkın elinde, kötü çalışan iktidar organlarına karşı bir kamçı olacaktır. Bizim Sovyet anayasamız, bence dünyadaki mevcut anayasaların en demokratiği olacaktır.” (Öteki Stalin, Yuri Jukov, sf: 205-206)

Resim Ekleme
Dört gün sonra röportaj ülkenin bütün büyük gazetelerinde yayımlanır. Ancak bu kez sıra dışı bir şey olur. Normalde Stalin yeni bir politika ilan ettiğinde ardı ardına gazetelerde o politikayı destekleyen, öven, coşkulu   makaleler yayınlanırken bu kez büyük bir sessizlikle karşılanır. Alternatifli adaylık sistemi cumhuriyetlerdeki milli komünist partilerinin MK’larının, kraykomların, obkomların, gorkomların ve raykomların birinci sekreterlerinin gerçek iktidarı ve pozisyonları için doğrudan tehdit şeklinde algılanmıştır. Geniş yönetim, politik reformların özünü kabullenmek istemiyor ve itirazını da oldukça orijinal bir yolla, ‘yok sayarak’ veriyordur. Böylece şekil açısından dışarıdan hiç belli olmayan, görünmez bir parti içi muhalefet oluşmuştur. Vidaların iyice sıkılmak zorunda olunduğu devrimin ilk yıllarında işlerin yürümesi için kaçınılmaz bir şekilde oluşturulan bürokrasi, şimdi bizzat onu yaratanların karşısına dikilmişti. Geniş yönetim demokrasi istemiyordu.

Helalleşme…

Ancak Stalin’e göre tam zamanıydı. Sosyalist devlet artık yeterince güç kazanmış, geçmişte yapılan aşırılıkları düzeltme vakti gelmişti. Stalin, geçmişte yok yere yargılanıp ceza almış bazı grupların cezalarının hafifletilmesi veya bir kısmının erken tahliyesi için girişimde bulunur. Buna dayanarak ilk etapta 37 binin üzerinde tutuklu hapishanelerden tahliye edilir. Sonuçlardan tatmin olmayan başsavcı Vişinski’nin bastırmasıyla aklanarak tahliye edilenlerin sayısı 6 ayda yaklaşık 560 bine ulaşır. Özellikle mühendisler ve teknisyenler gibi yüksek tahsilliler sadece aklanmakla da kalmaz, bütün siyasi ve medeni hakları iade edilir. Komisyonların yeterince iyi çalışmadıklarından yakınan Vişinski’nin raporuna uygun olarak Politbüro, bölge savcılıklarına hatalı kararların düzeltilmesi için talimat üstüne talimatlar yağdırmaktadır. Bunun yanında partiden ihraç edilen on binlerce kişi yeniden değerlendirmeye alınır. Stalin şöyle der:

“Bu süre içinde on binlerce, yüz binlerce partili ihraç etmekle biz çok gayri insani davranmışız, partinin bir takım üyelerine karşı bürokratik insafsızlık ve merhametsizlik göstermişiz, yani son iki yıldaki tasfiyeler ve 1922’den beri yaklaşık yarım milyon üyeyi partiden çıkarmışız. (…) Yol açtığımız bütün bu pislik, düşmanın değirmenine su taşımaktadır… Bütün bunlar düşmanlar için, sağcılar için de, Troçkistler ve Zinovyevciler için de, kimi derseniz deyin, herkes için ortam ve fırsat yaratıyor. İşte bu insafsız ve merhametsiz politikaya bir son vermek gerekir.” (Stalin, İktidarın Zirvesinde, Yuri Yemelyanov sf: 123)

Stalin bu konuşmasında, aslında toplu tasfiyeler yapan ve yüzbinlerce komünisti partiden ihraç eden parti yöneticilerini suçlamaktadır. Steno kayıtlarından:

“Yejov: Vesikaları kontrol ederken 200 binin üzerinde komünisti ihraç etmişiz.

Stalin: Bu çok fazla. (…) Bu ne demek oluyor? Demek ki biz insanları çok kolayca ve dikkat etmeden partiye kabul ediyoruz. Bu parti için de bir sınavdır ve kötü bir sınavdır. Tartışmasız böyledir. Kendi üyelerini aydınlatmak, onları manevi açıdan geliştirmek, onlara kültür aşılamak, onları Marksist yapmak için her türlü imkâna sahip bir iktidar partisi, eğer bütün bu geniş imkânlara rağmen, hâlâ 200 binden fazla üyesini ihraç etmek zorunda kalıyorsa, bu şu anlama gelir ki, sizler ve bizler çok kötü yöneticileriz.” (Öteki Stalin, sf:230-231)

Kurttan korkan ormana girmesin…

Anayasa komisyonu 15 Mayıs’ta toplanır. 1918’den beri yerel Sovyet temsilcileri halk meclislerinde açık oyla seçiliyordu ve kentlilerin temsilcileri, köylülerin temsilcilerinden 5 kat fazlaydı. Yani kentliler 25 bin seçmen başına 1 vekil seçerken, köylüler 125 bin seçmen başına bir vekil seçiyordu. Hiç saklanmayan bu eşitsizlik siyasi yapının sınıfsal niteliğini, yani işçilerin köylülere üstünlüğünün hukuki ifadesiydi. Rejimin adı proletarya diktatörlüğüydü. Ancak yeni seçim sistemiyle bu değişiyor, oylar eşitleniyordu. Stalin, artık bir proletarya diktatörlüğüne ihtiyaç olmadığını ilan ediyordu:

“… Örneğin SSCB işçi sınıfını ele alalım. Hafızalarda kalan eski adıyla ona proletarya diyorlar. Fakat ona kelimenin tam anlamıyla proletarya denebileceğini sanmıyorum… Proletarya, kapitalistlerin sömürdükleri sınıftır. Ancak bizde kapitalistler sınıfı ortadan kaldırılmıştır; üretim aletleri ve araçları kapitalistlerden alınıp devlete, yani devlet olarak örgütlenmiş işçi sınıfına teslim edilmiştir… Peki, bundan sonra işçi sınıfına proletarya diyebilir miyiz? Elbette ki hayır… Bizim Sovyet köylüleri tamamen yeni bir köylü halktır. Bizim Sovyet köylüleri, kolhoz köylüleridir…” (Öteki Stalin, sf: 226)

Önceden SSCB Sovyetler Kurultayı delegeleri doğrudan ülke nüfusu tarafından değil, özel seçmenler tarafından seçiliyor, bu da kraykom ve obkom 1. sekreterlerine ciddi bir iktidar gücü sağlıyordu. Daha önce adaylar fabrikalar, madenler, işletmeler ve benzer tesislerden seçilirken, şimdi coğrafi bölgeler esas alınacaktı. Halk için alışılmadık olan genel, yani sosyal kökenine ve eski faaliyetlerine bakılmaksızın, eşit ve en önemlisi de çok adaylı bir seçimi öngörmesiydi. Çünkü daha önce papazların yanı sıra, tüm eski sömürücü sınıfların seçme-seçilme hakkı yoktu. Yeni Anayasayla tüm toplumsal örgütlere aday çıkarabilme hakkı tanınıyordu. Ayrıca daha önce yekpare olan yasama ve yürütme de ikiye ayrılıyor, yargı bağımsızlığı getiriliyordu.

Stalin konuşmasını bitirdikten sonra divan Başkanı Molotov, “konuşma yapmak isteyen var mı?” diye sorar. Düşünmek için ara talep edilir. Fakat aradan sonra da kimseden ses çıkmaz. Tasarıyı onaylayıcı sözler söylemek için bile olsa kimse kürsüye çıkmamıştır. Stalin, karşısında kaya gibi dimdik duran ve milim hareket etmek istemeyen güçlü bir yönetici/bürokrat sınıfla karşı karşıya olduğunu fark etmiştir. Aradan sonra yine söz alır ve doğrudan anayasanın hangi tarihte kabul edileceği konusuna girer. Acele etmektedir…

“Görünüşe bakılırsa, mesela Haziran’ın ikinci yarısında SSCB Yürütme Komitesi Başkanlığı toplanabilir ve anayasa tasarısını onaylar veya onaylamaz -bu kendi bileceği iştir. Eğer onaylarsa, o zaman anayasa tasarısını görüşmek için Sovyetler Kurultayı’nı çağırmak üzere karar alır. (…) Anayasa tasarısının basında görüşülmesi için bizim Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim olmak üzere dört ay süremiz olacaktır. İnsanlar tasarıyı inceleyip görüşebilir, beyin süzgecinden geçirebilir, neticede onu kabul etmeleri veya etmemeleri için bilgileri olur.” (Öteki Stalin, sf: 228)

Plenum çalışmaları sırasında, geniş yönetimin yeni anayasa konusundaki ilgisiz tavrı artık belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. Bürokrasi ayak sürümekte, ne yapıp edip işi sürüncemede bırakarak zaman kazanmaya çalışmaktadır. Nitekim Merkez Yürütme Komitesi, anayasa tasarısını onaylamış ancak Sovyetler Kurultayı’nın 25 Kasım’da toplanmasına karar vererek kurultayın ayın başında veya ortasında toplanmasını isteyen Stalin ve Molotov’a karşı bir hamle yapmıştır. Bir gün sonra tasarı gazetelerde yayımlanır. Gazeteler tasarı hakkında işçilerin, köylülerin, mühendislerin, hekimlerin Kızıl Ordu askerleri ve komutanlarının kısaca tüm yurttaşların görüşlerine yer verirken yönetim kademesinden iki kişi dışında yine sessizlik hâkimdir. Sessizliği bozanlardan ilki Güney Kafkasya Kraykomu 1. sekreteri Lavrenti Beriya, diğeri ise Stalingrad Kraykomu 1. sekreteri Vareyskis’dir. Beria makalesinde yeni seçim sisteminin “sakıncalı” olmasını, kendi iktidarları tehlikede diye değil, “düşmana” fırsat vermemek şeklinde açıklar:

“Kuşku yok ki, Sovyet iktidarının azgın düşmanları, öncelikle de bozguna uğramış Troçkist-Zinovyevci gruplardan olanlar, yeni anayasayı kendi karşıdevrimci amaçları için kullanma girişiminde bulunacaklardır.” (Öteki Stalin, sf: 232)

Yeni seçim sistemiyle Troçki ve Zinovyev yanlılarının gizli şekilde kendi vekil adaylarını koyma ve SSCB Yüksek Sovyeti’ne girme tehlikesinin kuşkusuz Stalin de farkındadır ama daha en başından itibaren bu seçim sistemiyle “yabancı unsurların” seçilebilme ihtimalini göze aldıklarını ve bunun da kendileri için büyük bir sınav olacağını kaydetmiştir:

“Birincisi eski kulaklar, Beyaz Ordu mensupları ve din adamlarının hepsi Sovyet devletinin düşmanları değildirler. İkincisi, halk bazı yerlerde düşman olanı seçse bile, bu, sadece bizim propaganda alanında kötü çalıştığımızı ve böyle bir rezaleti hak ettiğimizi gösterir. Ancak bizim ajitasyon çalışmalarımız bolşevik tarzda yürütülürse, halk, kendisine düşman olanları kendi üst mercilerine seçmez. Demek ki ağlayıp sızlamak yerine çalışmak gerekir, herşeyin hazır bir şekilde idari talimatlar yoluyla sağlanmasını beklemek yerine iş yapmak gerekir… Kurttan korkan ormana girmesin.” (Stalin, İktidarın Zirvesinde sf:111)

Moskova Yargılamaları

Böylece çelişkili bir durum ortaya çıkmıştır. Bir yandan bütün MK üyeleri topluca, birlik ve beraberlik içinde anayasa tasarısı lehinde oy kullanırken, diğer yandan hiçbiri açıkça anayasayı destekler yönde fikir beyan etmez ve bu gitgide aleni bir sabotaja benzemektedir. Stalin ve dar grubunun acilen bir hamleye ihtiyacı vardı. Bu arada Leningrad Komünist Partisi genel sekreteri Kirov’un 1934 yılında bir suikastle öldürülmesinin gerginliği de hâlâ sürmektedir. İçişleri Halk Komiserliği (NKVD) Gizli Siyasi Şube (SPO) müdürü Molçanov yeni ortaya çıkan materyallere göre Troçkistlerin yeniden zincir halkaları prensibine uygun bir yer altı örgütü kurmaya niyetlendiklerini rapor etmesiyle bir yandan geniş yönetimin mazeretini elinden almak, diğer yandan da onlara göz dağı vermek için Mart ayında durdurulmuş olan Troçki-Zinovyev bloğuna karşı yeni bir tutuklama dalgası başlatılır. Bu meşhur Moskova yargılamalarıdır…

Bu makalenin sınırları içinde bu yargılamaları ele almak mümkün değil. Bu mahkemelerin “düzmece” olduğuyla ilgili yaygın bir kanaat vardır. Amerikalı tarihçi Grover Furr’a göre Sovyet tarihi alanında bu yalnızca “ana akım” görüş değil, müsamaha gösterilen tek görüştür. Nitekim bu makalede bizim de temel kaynak olarak yararladığımız Yuri Jukov, Yuri Yemelyanov gibi tarihçiler de bu mahkemeleri büyük oranda “düzmece” kabul eder. Bunun temel sebebi özellikle 1937-1938 döneminde sorgulamalarda işkenceyle itirafların alınmasıydı. Furr aslında işkenceyi kabul etmektedir, ancak işkenceyle ‘itiraf’ alınmasının, o kişinin gerçekten o eylemi yapmadığı anlamına gelmediğinin altını çizer. Kişi gerçekten suçludur ama işkencede itiraf etmiş olabilir (Bkz, Sergey Kirov Cinayeti, sf: 417). Jukov, artık bürokratlaşmış ve her biri kendi bölgesinde neredeyse bir “derebeyi” haline gelmiş, üstelik de kendini geliştirmeye ve eğitmeye de kapalı, eski komünistlerden oluşan bu geniş yönetimden kurtulmak ve yeni seçim sistemiyle sosyalist demokrasiye geçmek için, Stalin ve dar yönetimin uydurma belgelerle önceden kestirilemeyen, tehlikeli bir oyuna girdiğini yazarken, Furr, bu mahkemelerin düzmece olduğunu bu güne kadar hiç kimsenin kanıtlayamadığını -arşivler hâlâ gizli tutulmaktadır- ve eldeki var olan belgelere bakıldığında bu kişilerin suçluluğunun su götürmez olduğunu öne sürmektedir. Bu konuya tekrar döneceğiz…

Geçtiğimiz günlerde “Bir zamanlar Lenin adında bir adam yeni bir Rusya uydurmaya kalktı ve işin sonu toplu mezarlara kadar vardı,” diyen Vladimir Putin, arşivlerin açılması için gereken 75 yıllık süre dolduğu halde nedense bu arşivlerin erişimine hâlâ izin vermemektedir! Ancak Jukov kitabında 50 yıl sonra açılan gizli bir arşiv belgesini sunar. 1936 yılının 4 Aralık’ındaki Anayasa komisyonu toplantısında Yejov kürsüye çıkar ve konuşmasında Kirov cinayetiyle ilgili olarak Ocak 1935 tarihli mahkeme kararına ve yayımlanan propaganda materyallerine tamamen aykırı olarak şunları söyler:

“Soruşturma, Zinovyev’in, Kamenev’in ve Troçki’nin bu cinayetin organizasyonuna doğrudan katıldıkları hakkında kanıt elde edememiştir… Aynı şekilde Troçkistlerin Kirov’un öldürülmesine katıldıkları da ispatlanamamıştır.” (Öteki Stalin, sf:298)

Bu konuşma bir başka açıdan da, cinayeti Stalin’in işlediği ve onun talimatıyla suçun Troçki-Zinovyev bloğuna atıldığı iddialarına terstir. Örneğin Yejov’un biyografisini kaleme alan Marc Jansen-Nikita Petrov, Kirov cinayetiyle ilgili olarak:

“Delil olmamasına karşın Stalin, Zinovyev, Kamenev ve diğer eski muhaliflerin cinayetten sorumlu oldukları hikayesini üretmelerini emretti. (…) Soruşturmayı derinlemesine araştırarak, Stalin’in istediği yöne çeviren Yejov, verdiği ayrıntılı raporda suçlu   halk düşmanlarının ve casusların maskesini düşürdüğünü bildirdi.” demektedir. (Stalin’in Baş Celladı Yejov, sf:50)

‘Hikâye uydurma’ talimatı aldığı iddia edilen Yejov’un, 1936 yılında ve hâlâ Stalin’in gözdesiyken, Stalin’in ve tüm MK üyelerinin bulunduğu bir toplantıda “hiçbir kanıt elde edilememiştir” şeklinde böyle bir açıklama yapması, hukuki terimle hayatın olağan akışına uymamaktadır.

Aslında ilginç bir durum ortaya çıkmıştı. Bir yanda yeniden partiye kabuller başlarken aynı zamanda da Troçki ve Zinovyevcilere karşı yeni bir operasyon başlatılmıştır. Mayıs 1936 itibariyle sadece dört yıllık tasfiyeler ve Parti üyelik kartı değiştirme sürecinde Malenkov’a göre 306 bin kişi, yani 2 milyon üyesi olan partinin yüzde 10-15’i ‘temizlenmişti.’ Ancak ihraçların çoğu tüzük ihlali, üyelik aidatının ödenmemesi, toplantı ve etkinliklere katılmama gibi sıradan nedenlerdi. Açıkça siyasi nedenlerle atılanlardan ise casus ve yardakçı 50 kişi, Troçki ve Zinovyevciler 306, düzenbaz ve sahtekârlar 723, kökenlerini ve geçmişlerini gizli tutan eski Beyaz Ordu mensupları ve kulaklar: 1666 kişi yani 306 bin kişinin içinde devede kulaktı. Ancak yeni anayasa yayımlandıktan sonraki iki buçuk ay içinde partiden atılan “sol”cuların sayısı aniden 6844’e, Eylül sonu itibariyle ise 9602’ye yükselmişti. (bkz. Öteki Stalin, sf:206)   Kuşkusuz Troçki’de hükümeti kışkırtıyor, aynı yıl yayımlanan “İhanete Uğramış Devrim” kitabında o sırada Parti içinde Stalin’e karşı 20-30 bin civarında muhalefetin yer aldığını kaydediyor ve bu muhalifleri harekete geçmeye çağrıyordu.

Stalin, yeni seçim sisteminden taviz vermemek ve geniş yönetimi köşeye sıkıştırmakta kararlı görünmektedir. Gerçekten de iddia edildiği gibi tehdit edici düzeyde bir Troçki-Zinovyev bloğu olup olmadığını bilmiyoruz ama bugün kesin olarak bildiğimiz 1937 1 Mayısında general Tuhaçevski’nin bir darbe hazırlığı içinde olduğudur. Gerek Hitler’in, Paul Carell takma adıyla bilinen tercümanı Paul Schmidt’in “Hitler Doğuya Yürüyor” isimli kitabı, gerekse Amerikalı araştırmacı Jeoffrey Bailey’in “Komplocular”   isimli kitaplarında sunulan belgeler, darbe girişimini su götürmez bir şekilde kanıtlamaktadır.

İdari tedbirlere ihtiyaç yoktur…

25 Kasım 1936 günü saat 17.00’de Büyük Kremlin Sarayı’nın Sverdlov sarayında Sovyetler 8. Olağanüstü Kurultayı toplanır. Stalin konuşmasında son yirmi yıl içinde Sovyetler’deki yaşam şartlarının değiştiğini anlatırken, bir önceki konuşmasında dile getirdiği SSCB’de klasik proletaryanın artık ortadan kalkmış olduğu tezini tekrarlar:

“Bizim işçi sınıfı, bırakın üretim aletleri ve araçlarından yoksun olmayı, halkla birikte bütün bunların sahibidir… Peki bundan sonra bizim işçi sınıfına proletarya diyebilir miyiz? Tabi ki hayır.” (Öteki Stalin, sf: 281)

Bu sırada Troçki, yeni anayasaya muhalefet etmekte ve yeni seçim sistemiyle Ekim Devrimi’nin başlıca kazanımı olan proletarya diktatörlüğünün tasfiye edildiğini öne sürerek Stalin’in revizyonizmin bataklığına yuvarlandığını yazmaktadır.

Ertesi gün yeni Anayasaya karşı söz alan konuşmacıların her biri aslında sosyalist devletin, içerden ve dışardan düşmanlarla kuşatılmış olduğunu ve bu seçim sistemi kabul edilirse sosyalizmin büyük yara alacağını ima eden ve tezlerini kanıtlamak için mümkün olan bütün kanıt ve örnekleri kullanan konuşmalar yaparlar. Temelde bilinçli bir şekilde kuşku ve güvensizlik ortamı yaratmaya çalışan bu konuşmacılar düşman çemberini genişleterek sadece Troçki ve Zinovyevcileri değil, yerel ve kimliksiz kalmış milliyetçileri, hatta unutulmuş Beyaz Ordu mensuplarını da düşmanlar arasına katarak psikolojik bir gerilim ortamı yaratmaya çalışmaktadırlar.

Yanıt olarak ilk sözü Jdanov alır:

“Genel seçme-seçilme hakkı, bizim kitleler arasında yaptığımız propaganda ve eğitim çalışmalarımızın başarısını ortaya koyacaktır; biz halk düşmanlarının Sovyetlere girmesini istemiyorsak, yaramaz adamların Sovyetlere sokulmasını istemiyorsak, proletarya diktatörlüğü olarak bunu sağlamak için her türlü imkâna sahibiz. Ülkemizin emekçi kitleleri olarak, bunları engellemek için elimizde halk arasında propaganda yapma, halkı eğitme ve organize etme gibi araçlar vardır; bunun için idari tedbirlere ihtiyaç yoktur. Bu, ülkemizde proletarya diktatörlüğünün güçlendiğini gösterir; şimdi o devleti daha esnek yöntemlerle yönetme olanağına sahiptir ve demek ki daha güçlüdür.” (Öteki Stalin, sf: 289)

Molotov ise konuşmasında bir adım daha ileri gider ve “düşman” unsurlarının seçilmesinin sistemin lehine olacağını, geri kalmış bürokratların ortadan kalkacağını, yerine yeni ve yetenekli gençlerin geçeceğini söyler:

“Yeni seçim düzeninde, belirli bir bölgede, bizim propaganda ve çalışmalarımız etkisiz olursa, düşman unsurlar arasından birinin seçilme ihtimali de söz konusudur. Fakat bu tehlike de sonuçta çalışmalarımızda bize yarar sağlayacaktır; çünkü bu sistem uyuyan kadroları harekete zorlayacak, ayrıca her bir kurum ve işletmeye de sıkı bir rekabet havası getirecektir.” (sf: 292)

1 Aralık’ta sona eren kurultayda pasif çoğunluğun yanı sıra iki aktif grup ortaya çıkmıştır. Birinci grup seçim sistemine doğrudan değinmemekle birlikte aşırı nefret ve düşmanlık havası yaratmaya çalışan geniş yönetim, Diğeri ise hiçbir taviz vermeden yeni anayasa tasarısının bu haliyle bir an önce yürürlüğe girmesine çalışan Stalinci dar yönetim.

Gizli Plenum

4 Aralık günü saat 16.00’da Kremlin Sverdlov salonunda, elli yıl boyunca devlet sırrı olarak kalmış, sadece rapor ve konuşmaların içeriği değil, toplantının yapıldığı bile gizlenen bir MK plenumu düzenlenir. Toplantı herkese son anda haber verilmiştir. Molotov, herkesin dünkü komisyon toplantısına katıldığını ve dolayısıyla tasarının yeniden okunmasına gerek olmadığını söyledikten sonra son kez herhangi bir eleştiri veya talep olup olmadığını sorar. Ve Stalin grubunun önerdiği anayasa tasarısı, herhangi bir önemli düzeltme yapılmaksızın oy birliğiyle kabul edilir.

Ardından Yejov söz alır. Gündem Troçkistler ve Sağcı Antisovyet Örgütlerdir. Yejov aslında birbiriyle çelişen karmakarışık bir konuşma yapar. Buharin ve Rikov’u suçlar. Kürsüye hem Buharin hem de Rikov gelir. Kendilerini savunur. Ancak geniş yönetime Stalin’le kendilerini kopmaz bağlarlar bağlamak için kan gereklidir. Eykhe kürsüden, “Yoldaşlar, yüzlerini şeytan görsün, böyle adamları ne diye sürgüne gönderiyoruz? Onları kurşuna dizmek gerekir! Yoldaş Stalin biz çok insaflı davranıyoruz!” diye haykırmaktadır. Kosior da çok sert bir konuşma yapar.

Stalin grubu ise aynı fikirde değildir. Molotov:

“Yoldaşlar, Buharin ve Rikov’un burada söylediklerinin tümü içinde bence tek doğru olanı şudur: Meseleyi en titiz ve dikkatli şekilde araştırmak gerekir. (…) Biz neden Ağustos ayındaki duruşmalarda iddianameyi ve suçlamaları dinlemek ve üstelik Buharin’i İzvestiya yönetiminde, Rikov’u da İletişim Halk Komiserliği görevinde tutmak zorundaydık? Çünkü biz MK üyelerimizi, dünkü yoldaşlarımızı lekelemek istemiyorduk. Yeter ki onlar lekelenmesinler, yeter ki suçlananlar asgari sayıda kalsınlar.” (sf: 307)

Stalin grubu, geniş yönetimin kendisine dayatmak istediği oyun kurallarını kabul etmemekte direniyor, kendi gücünü göstermeye ve cezai tedbirlere başvurmaksızın da bu işi yapabileceklerini göstermeye çalışıyordu.   4 Şubatta Parti organları şube başkanlığına Malenkov getirilir ve Malenkov obkom, kraykom ve milli komünist partileri MK yöneticileri düzeyinde karmaşık kombinasyonlar kurarak birçok görevlinin yerini değiştirir. 1936-37 kışında bütün bu yer değiştirmeler ve nakiller, doğal olarak alt kademe ve düzeylerde de devam etmektedir. Bütün bu atanmalar, nakiller, görevden almalar ve işten çıkarmaların ortak bir özelliği vardır: Bunların hiçbiri ceza almaz ve açıkça eleştiri hedefi olmaz.

Rekabetten korkuyorsunuz…

23 Şubat 1937’de Plenum yeniden toplanır. Yeni seçim sistemi hakkında konuşan Jdanov, önceki seçim uygulamalarını yerden yere vurarak, Parti üyelerinin adaylar konusunda serbestçe kendi fikirlerini ifade edemediklerini, adayı geri çevirme hakkından yararlanamadıklarını, uygun olmayan adayları eleştiremediklerini anlatarak, bundan sonra seçim yapılmadan gerçekleştirilen atama uygulamalarının kaldırılacağını, listeler temelinde oylamanın yasaklanacağını, açık oylama yerine gizli oylamaya geçileceğini ve önerilen adayları reddetme ve eleştirme hakkının sınırsız bir şekilde kullanılacağını belirtir:

“Parti örgütlerimiz dostça eleştiri ile düşmanca yergi arasındaki farkı anlamayı öğrenmelidir. Emekçilerin, Sovyet kurumlarının faaliyetlerinde görülen bazı eksiklikler ve hatalarla ilgili itiraz ve şikayetleri, bizde çoğu zaman düşmanca eleştiri sayılıyor. (…) Eskiden partisiz adaylar pek dikkate alınmıyordu. Sovyet kurumlarında partinin ağırlığını sağlamak için parti üyesi olmayan adaylar ihmal ediyor, destek görmüyordu ve bunun nedeni, kitleleri yönetme ve onlarla ilişki kurma konusunda bolşevik ilkelere aykırı yaklaşımdır. Unutmayın ki, ülkemizde iki milyon parti üyesi var, parti üyesi olmayanlar ise kat be kat fazladır.” (Öteki Stalin sf: 326)

Ne var ki Jdanov’un dile getirdiği bu konular, plenuma katılanların pek ilgisini çekmez. Konuşmada ele alınmış konuların doğrudan muhatabı olan obkom, kraykom, milli KP MK 1. sekreterleri söz alarak hemen lafı değiştiriyor, konuyu güya canlanan ve aktifleşen düşmanlarla yapılacak mücadeleye getiriyordur.

Söz alan Molotov bu “cadı avına” karşı ısrarla itidal çağrısı yapar:

“Bizim görevimiz, bu meselede yalnızca münferit suçluları tesbit etmek değildir, sadece bu işi yapanları ifşa etmek ve cezalandırmak değildir. Göremiz bundan doğru dersler çıkarmaktır, siyasi ve pratik sonuçlara varmaktır. Bize gereken özeleştiriyi geliştirmek ve artırmaktır… Sanık aramaya gerek yok yoldaşlar. Aslına bakarsanız, partinin merkezi kurumlarından tutun da en alt örgütlerine kadar, burada hepimiz sanığız. (…) Bize sıkça soruluyor: Eğer biri eski bir Troçkistse ne yapmak gerekir, onunla iş yapılabilir mi? Bu yaklaşım doğru değildir. Biz eskiden bilinçli şekilde Troçkist olanlardan yararlanmaya karar verdik ve yanılmadık. Yanlışımız başkaydı; onların çalışmalarını kontrol ederken hata yaptık. Herhangi bir eleman eskiden Troçkist olduğu ve partiye karşı geldiği için ondan yararlanmaktan vazgeçemeyiz; böyle bir tutumumuz olamaz. Daha geçenlerde Troçkist sabotaj örgütünün ifşasıyla ilgili olarak, bazı bölgelerde suçlularla birlikte suçsuzlar da aynı kefeye konarak aşırıya kaçılmıştır; çünkü partinin ve devletin politikasını yanlış anlıyorlar.” (sf: 330-332)

Stalin de aynı fikirdedir:

“Aramızda sorumlu ve görevli yoldaşlardan bazıları eski Troçkisttir, ancak onlar Troçki düşüncesi ve saflarından çoktan kopmuşlardır ve Troçkistlere karşı mücadelede, hiç Troçkist olmamış saygın yoldaşlarımızdan hiçbir şekilde geri kalmamaktadırlar. Şimdi bu yoldaşları ayıplamak ve suçlamak aptallık olur.” (Stalin, İktidarın Zirvesinde, sf: 122)

Ne var ki bu konuşmalar beklenen etkiyi yaratmaz.

Başsavcı Vişinski ise konuşmasında sorgu memurlarının yöntemlerini eleştirir:

“Bizde sadece NKVD organlarında değil, savcılık birimlerinde de soruşturma prosedürleri ve uygulamaları konusunda bir kalite yetersizliği söz konusudur. Bizde soruşturma dosyalarının başlıca eksiği ve kusuru, kendi aramızda ‘suçlama eğilimi’ dediğimiz husustur. Bu ‘üniformanın namusunu’nu kurtarmanın bir yolu sayılıyor; yani eğer biri yakalanmışsa, ele geçmişse ve suçlu olarak yaka paça getirilmişse, demek ki nasıl olursa olsun, onun suçlu olduğunu ispatlamak gerekir. Eğer soruşturma, suçlamadan farklı bir sonuca varırsa, bu sadece çok büyük bir terslik sayılıyor. Kanıt yetersizliğinden dolayı dosyayı kapatma, genelde bir kusur olarak kabul ediliyor, bunun kurum ve çalışanlarının itibarını sarstığı düşünülüyor.” (sf: 336)

Başsavcının bu itirafı, Stalin’in “istenilen sonucu almak için her yola başvurulsun” talimatı verdiği iddialarına pek de uygun düşmemektedir. Gerçekten böyle bir talimat olsaydı Vişinski’nin hem de Stalin’in yüzüne karşı bundan şikayet etmemesi gerekirdi. Kaldı ki tüm bir antistalinist yazın, Stalin’in bunu bizzat başsavcı Vişinski üzerinden yaptığını öne sürmüştür. Halbuki Vişinski bundan dert yanmaktadır…

Ve nihayet sözü Stalin alır. Artık saflar netleşmiştir. Bir tarafta ülkeyi demokratikleştirmek, ona taze bir kan vererek bir yenilenme zorunluluğunu gören Stalin, diğer tarafta da imtiyazlarını ve iktidarını kaybetmemek için her şeyi göze almış geniş yönetim. 30’ların ortalarında üniversite mezunu parti üyelerinin sayısı birden artışa geçmişti. Bu parti üyeleri yüksek eğitimlerinin ardından yeni kurulan Sovyet işletmelerinde çalışarak büyük deneyim kazandılar. Bu unsurlar, sosyalist kuruculuğa aktif biçimde katıldılar ve parti bölge ve cumhuriyet komitelerinde yaşanan entrikalara bulaşmadılar. Doğrusu Stalin ve dar yönetimi (Molotov, Kaganoviç, Voroşilov, Jdanov başta olmak üzere) eski kadroların yerine daha eğitimli ve modern işletmelerde yeterli deneyime ulaşmış bu gençleri getirmek istiyordu.

Stalin konuşmasına “solcu” Troçkistlerle, “sağcı” Buharincileri ciddi bir güç olarak görmediğini söyleyerek başlar. Daha sonra parti yönetimi ve bürokrasisinin yetersizliklerini ve kusurlarını gözler önüne serip tüm yönetici sekreterlerin altı aylık zorunlu bir eğitime tabi tutulacağını, kursların yakın zamanda başlayacağını ancak eğitime başlamadan önce, kendi yerlerine geçecek yetenekli, deneyimli ve onları aratmayacak ikişer yardımcı önermelerini ister:

“Siz çoğunuz rekabetten korkuyorsunuz, bu yüzden de işe yaramaz kıytırıkları göreve getiriyorsunuz; onlarsa size yardımcı olamıyor, gerçek vekillik yapamıyorlar.” (sf: 342)

Bu sekreterlerin söz konusu kurstan sonra başka yerlere atanacakları, hatta belki de parti yönetimi dışında bir görev alacaklarını bilmek için kâhin olmaya gerek yoktur. Zaten Stalin de bunu saklamaz:

“Bizler ihtiyarladık ve yakında çekileceğiz, sahneyi terk edeceğiz. Bu doğanın kanunudur. Ve bizim yerimize geçebilecek birkaç grubun olmasını istiyoruz.” (sf: 342)

Resim Ekleme

Plenumun sonuç bildirisinde şu ifade dikkat çekicidir: “Onlar parti kitleleri karşısında doğrudan sorumluluktan kaçmaya çalışıyor… seçimler yerine, kendi aralarında aldıkları kararlarla atama yapmaya cüret ediyorlar… böylece bürokratik merkeziyetçilik ortaya çıkmıştır.” (sf: 343)
Son olarak bildiride parti yöneticilerinin eğitimlerinin yetersizliğine rağmen bilgilerini arttırmak istemedikleri, öğrenmekten uzak durdukları, seviyelerini yükseltmeyi düşünmedikleri kaydedilmiştir. Böylece Stalin, yapılacak reformları sağlama almak, onlar için gereken şartları oluşturmak ve artık kaçınılmaz hale gelen kadro sorununu çözmek üzere bir hamlede daha bulunur. Plana göre bunlar çok adaylı ve eşitlikçi bir seçim sistemiyle gerçekleştirilecektir. Ancak Stalin   yeni seçim sistemini de kursları da hayata geçiremez…

https://marksistarastirmalar.blogspot.com/2022/06/httpsmarksistarastirmalar.blogspot.com202206kirilma-stalinin-basarisiz-demokrasi-devrimi.html.html



Cvp:
Yazan Cevap içeriği
Üye Profili boşluk
melnur
[ Gelenek ]
Kurucu
Varsayılan Kullanıcı Resmi
Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 10.025
Konum: İstanbul
Durum: Forumda Değil
İletişim E-Posta Gönder
| Özel ileti Gönder

45 kere teşekkür edildi.
35 kere teşekkür etti.
Cevap Yazan: melnur
Cevap Tarihi: 06.10.2022- 00:31


Kırılma: Stalin’in Başarısız Demokrasi Devrimi | 2. Bölüm -   Ahmet Açan

Ve Seçimler…

Yakovlev başkanlığındaki Politbüro heyeti, oluşturulduktan dört ay sonra birlik cumhuriyetleri için anayasa çalışmalarını tamamladı. Politbüro, Aralık 1936’da Rusya Federasyonu ve Ukrayna, Ocak 1937’de Kazakistan, Gürcistan ve Belarus, Şubat’ta ise Özbekistan, Ermenistan, Tacikistan, Türkmenistan, Azerbaycan ve Kırgızistan için anayasa çalışmalarını sonuca bağladı. Bu yüzden de, bu on bir cumhuriyet, kendi yeni anayasalarını, Stalin’in tahmin ettiği gibi Aralık 1936’da değil, Nisan 1937’de onayladılar.

Bu başarının devamını getirmeye çalışan dar yönetim, en önemli yasalardan birini, Sosyal Kökenleri, Maddi Durumları ve Eski Faaliyetleri Gerekçesiyle Oy Hakları Ellerinden Alınmış SSCB Yurttaşlarıyla İlgili Yargı Dosyalarının Kaldırılması Hakkında Kanun’u onayladı. Bu sayede, kısa bir süre sonra gerçekten genel diyebileceğimiz seçimler düzenlenebilecekti. 14 Mart’ta, bütün Sovyet gazetelerinde yayımlanan bu kanun, hak mağdurları kavramını tamamen ortadan kaldırdı. Seçme ve seçilme haklarından mahrum olanların listelerini düzenli olarak hazırlayan Merkez Seçim Komisyonu, Politbüro’nun aynı kararıyla feshedildi.

Ve artık bütün parti örgütlerinde ve tabii ki öncelikle de alt birimlerde seçimler başladı…

Resim Ekleme
'Molotov' kruvazöründe Stalin-Victor Puzyrkov

Ancak daha en başta tuhaf bir manzara ortaya çıkmıştı. Birinci sekreterler ya kendilerinden ne istendiğini anlamadıklarından ya da cehaletleri yüzünden veya kasıtlı bir biçimde, durumu idare etmek için seçimleri eskisi gibi yapmaya çalışıyorlardı. Bunun için listeler kullanılıyor, gösterilen adaylarla ilgili görüşmeler ve tartışmalar yapılmıyor, açık oylama yapılıyordu. Kısacası geniş yönetim, plenumda bizzat kendisinin onayladığı kararı göstere göstere bizzat kendi ihlal ediyordu! Bu ‘anlayışsızlığın’ en açık örneği, Kosior’un 20 Mart’ta Stalin’e sorduğu sorudur. Kosior, sanki Plenum toplantılarında yer almamış gibi açık mı yoksa gizli oyla mı yapalım diye soruyordu! Stalin’in buna cevabı son derece kısadır: Bütün seçimler gizli oylamayla yapılacaktır.


Ancak Stalin, bu işin önünü alamayacağını anlayınca aynı gün bir genelge yayınlar:

“Parti organları için yapılan seçimlerde listelere göre oylama yapılması yasaklansın. Her bir aday için ayrı ayrı oylama yapılsın ve bu arada partinin bütün üyelerine, adayları geri çevirme ve onları eleştirme konusunda sınırsız hak sağlansın. Parti organları seçimlerinde kapalı (gizli) oylama uygulansın.” (Öteki Stalin sf: 347)

Ne var ki, plenum kararının bu şekilde ısrarla vurgulanmasının bile yeterli olmadığı kısa zamanda ortaya çıkar:

“… edinilen bilgilere göre, bazı parti örgütlerinde, parti konferansları ve toplantılarında gizli oylama sonuçları açıklanırken, oy sayma komisyonları, parti organlarına veya parti konferansı delegeliğine aday olan VKP (b) MK üyelerinin aldıkları ‘aleyhte’ oyların sayısını bildirmiyorlar. VKP (b) MK, bu uygulamanın yanlış olduğunu ve kiminle ilgili olursa olsun oylama sonuçlarının tam ve sözlü olarak (basılmış olarak değil) açıklanması gerektiğini bildirir.” (sf: 347-348)

Bu arada bir yandan seçimler devam ederken, diğer yandan Stalin ile obkom, kraykom, ve milli KP MK birinci sekreterleri arasında yapılan ve halkın bilmediği gizli yazışmalarda, kendilerine bağlı bölgelerde, belgesiz, kanıtsız, asılsız suçlama ve iftiralarla tutuklama ve cezalar talep ediliyordu. Doğrusu Stalin ve ekibi bu tutuklama furyasını ne kadar asgari düzeyde tutmaya çalışırsa çalışsın engel olamamıştır. 1937 baharında tutuklamalar artık İç İşleri Bakanlığının üst düzey yöneticilerine kadar ulaşır. Yejov habire hükümete karşı hazırlanan ‘komplo’lar açığa çıkarıyor, Stalin, Yejov’a çok güveniyordu. Artık kimin dost, kimin düşman olduğunu ayırmak olanaksızdı. Stalin iplerin elinden kaydığını fark etmiş, toparlamaya çalışıyordu. Pravda 15 Mayıs’ta başsavcı Vışinski ile yapılmış geniş bir söyleşiye yer verdi. Vişinski cadı avını durdurmaya çalışmaktadır:

“Bazı işletme yöneticileri, kendilerini garantiye almak için, sadece suçları ispatlanmamış olanları değil, suçları hiç soruşturulmamış kişileri bile işten atıyorlar. Yargı organları, bir takım çalışanları yeterince kanıt olmadan yargılamışlardır… Savcılık baştan sona incelemek amacıyla, Donbas bölgesinde 1934, 1935, 1936 ve 1937 yıllarında üretim suçlarıyla ilgili olarak yargılanmış kişilere ait bütün dosyaları istemiştir. Bu dosyalar Moskova’da kontrolden geçirildikten sonra, Başsavcılık, yetersiz kanıtlara göre verilmiş hüküm ve kararlara itiraz edecektir.” (sf: 365)

Vişinski’nin bu eleştirileri, böylesi keyfiliğe göz yuman ve hatta bunları teşvik eden obkom ve kraykomlara, sabotajlardan dolayı dava açan vilayet ve bölge NKVD birimlerine ve mahkemelerin bağlı olduğu Adalet Halk Komiserliği’ne yönelikti.

Bu arada 11 Mayıs’ta daha önce bulunmayan ve tüm ülkeyi kapsayan bir tür Politbüro personel şubesi kurularak, bütün personel politikası tek elde toplanır. Böylece meşhur ‘nomenklatura’ sistemi kurulmuş olur.

General Tuhaçevski’nin darbe girişimi…

Tarihçi Yuri Jukov, tüm diğer ‘komplolar’ gibi, Tuhaçevski’nin de bir darbe girişiminde bulunduğu iddialarına şüpheyle yaklaşmaktadır. Öte yandan bugün ortaya çıkan gestapo belgeleriyle bunun doğru olduğunu kesin olarak biliyoruz. 1. Dünya savaşı sonrası dünyada dışlanan iki ülke vardı. Savaşı kaybeden Almanya ve sosyalist devrimin olduğu Rusya. Bu iki ülke Batı’nın kendilerine karşı uyguladığı ambargoyu delmek için biraraya geldi ve 1922-1933 yılları arasında SSCB’de Tuhaçevski ve diğer Sovyet kumandanları, Alman ordusunun değişik sınıfları için uzman subayların hazırlandığı özel askeri eğitim merkezlerinde Almanlarla yalnızca ilişki kurmadı, aynı zamanda oradaki harp akademelerinde belirli bir süre eğitim gördü ya da staj yaptı. Hitler’in özel tercümanı Carell, yazdığı kitabında, 1936’da general Tuhaçevski, Kral   V. George’un cenaze törenine katılmak için Sovyet delegasyonunun başında İngiltere’ye giderken ve İngiltere dönüşünde Berlin’e uğradığını ve burada önde gelen Alman generallerle görüşmeler yaptığını kaydeder:

“O, Sovyetler Birliğin’de herhangi bir devrim hareketi meydana gelmesi halinde Almanya’nın bundan yararlanıp doğu yönünde bir sefer başlatmayacağı konusunda güvence arayışı içindeydi. Onun için başlıca mesela, Stalin’i devirdikten sonra Almanya ile SSCB arasında bir ittifak kurmaktı.” (aktaran Y. Yemelyanov, Stalin: İktidarın Zirvesinde, sf:114)

Carell’in yazdığına göre darbe, 1 Mayıs 1937 tarihinde, 1 Mayıs törenleri sırasında yapılacaktı çünkü birçok askeri birlik tören için kentte olacaktı. Darbe girişimi açığa çıktı. Komploya katılanların çoğu askeri personeldi; ama aralarında parti Merkez Komitesi’nde yer alan çeşitli sivil unsurlar da yer almaktaydı. İç İşleri Halk Komiseri Yejov, Tuhaçevski komplosuna bulaşan Merkez Komitesi’nin 11 tam, 14 aday üyesinin tutuklanması için izin isteyen bir rapor sundu…

Biz de ne mutlu veya ne yazık ki sadece tek parti var…

Seçimler başlamıştır başlamasına ama geniş yönetim yine her konuda eskisi gibi davranmaktadır. Gerçi parti yönetim organlarına aday olma açısından tam ve sınırsız serbestlik, MK üyeleri de dahil olmak üzere istisnasız bütün adayları eleştirme olanağı sağlanmış, hatta tam gizli oylama yapılmıştır; ancak obkom ve kraykom bürolarında, ayrıca milli komünist partilerinin MK üyeleri arasında yeni adaylar ortaya çıkmamış, neredeyse bütün 1. sekreterler kilit pozisyonlarını korumuş ve böylece bölgelerde duruma hakim olduklarını, üstelik çok adaylı seçim meselesinde de geri adım atmaya niyetleri olmadıklarını Moskova’ya ve dar yönetime göstermişlerdi.

Kuşkusuz ki dar yönetim böyle bir sonucu bekliyordu ve ona göre de hazırlıklarını yapmıştı. 23 Haziranda ki toplantıda bir anda 19 MK üyesi ve aday üyesinin partiden ihraç edilmesi talep edilir, üstelik böylesine acil bir tasfiyenin somut nedenleri de açıklanmamıştır. Böylece Stalin grubu yeni seçim yasasının kabulünü herhangi bir şekilde sabote etmek isteyenlere sopa göstermişti ama karşılığında havuç yoktu…

Bu ‘kurbanların’ ortak yönü belli bir uzmanlıkları, mesleki deneyimleri, yüksek tahsilleri olmamasıydı. Bazıları lise mezunu bile değildir. Stalin 5 Mart’ta ki konuşmasında belki de onları kastederek şunları söylemişti:

“Bunların her biri zannediyor ki, ‘madem ben MK üyesiyim, demek ki her şeyi biliyorum’. Halbuki aslında onların, en hafif deyimle çok az şey bildiklerini kendi biyografileri göstermektedir. Onların devrim ve sosyalizm davasına, partiye samimi olarak sadık, billur gibi temiz ve saf bolşevikler olduklarını da açıkça görüyoruz. Ancak onlar, çok erkenden yüksek görevlere geldiler ve uzun süre bu görevlerde kaldılar. Bu yüzden epeyce hızlı bir şekilde genel, vasıfsız yöneticilere dönüştüler; lakin bu görevler için bilgilerinin yetersiz olduğunu hiç anlayamadılar.” (sf: 394)

Anayasa komisyonunda yer alan ve bizzat bu seçim sisteminin hazırlayıcılarından biri olan Yakovlev, plenumda söz aldı ve bir kez daha ve ısrarla seçimlerin çok adaylı yapılacağını, kimseyle mütabakata gerek kalmadan herkesin kendi adayını gösterebileceğini ve bunun da Stalin’in önerisi olduğunu kaydederek üstü örtülü bir tehditte bulundu. Ayrıca oylama sonuçlarını tahrif etmeye yönelik her türlü girişimin engelleneceğini ve bunun için de ‘bazı yoldaşlara aşırı’ görünse de VIII. bölümde yer alan formalitelerin harfiyen uygulanmak zorunda olduğunu anlattı. Oy sayımının en dürüst ve etkili yönteminin ne olacağı tartışılırken çok tuhaf bir şey olur ve Stalin Batı’da çok partili sistem sayesinde böyle bir sorun olmadığını söyler:

“Bizde farklı partiler yoktur. Ne mutlu veya ne yazık ki, bizde sadece tek parti var.” (Öteki Stalin, sf: 402)

Yakovlev konuşmasının ikinci kısmında, genelde Sovyet organlarına yönelik yasalara uygun seçimler yapılmadığını, çoğunlukla doğrudan atama yoluyla vekil seçildiğinin altını çizerek, keyfiliğin vahim boyutlara ulaştığını anlatır:

“Gerçek olan şu ki, Batı Vilayeti yürütme organlarında, 1936’dan beri 20 bin kararın sadece 500 kadarı prezidyum toplantısında görüşülmüştür; diğerleri ise ya ‘görüş alınarak’ ya da başkan ve sekreterin imzasıyla kabul edilmiştir.” (sf: 398)

Yakovlev, tek tek örnekler vererek Sovyetlerin bütün kademe ve düzeylerdeki çalışmalarını sert bir şekilde eleştirdikten sonra beklenmedik bir şekilde Sovyetlerin sıkı parti kontrolünden çıkıp, sözde değil fiilen bağımsız organlara dönüşmesi gerektiğini, sıradan bir yerde değil MK plenumunda söyler. Böylesi bir radikal söylemin Stalin’in bilgisi dahilinde olmaması mümkün değildir. Bu yaklaşımın temel nedeni kuşkusuz ki partiyle rekabet değil, ‘çürümüş ve kokuşmuş’ bürokratların yerine eğitimli genç kadroları getirmektir. Stalin, devrimin ilk yıllarındaki ağır şartlar yüzünden oluşturamadıkları ideal Sovyetler’i bu hayattan göçüp gitmeden, dünya gözüyle görmeyi arzu etmektedir.

Ardından söz alan Molotov da, kendilerini yasal iktidar organları yerine koyan partokrasiye -parti bürokrasisine karşı – derhal saldırıya geçer:

“Bazı yoldaşlar düşünüyorlar ki, hani bizde bu Sovyet kurumları   ikinci dereceden örgütlerdir; Sovyetlerde çalışanlar da ikinci sınıf kadrolardır. Oysa amaç Sovyetleri, Sovyet organlarını, Sovyetlerde çalışanları daha yüksek seviyeye çıkarmaktır.” (sf: 400)

Ayrıca bu toplantıda Molotov bazı MK üyelerinin neden ihraç edildiğini de açıklar. Tek tek isim vererek bunların doğumevi ve kreşler gibi hayati öneme sahip tesislerin inşaatını aksattıklarını, konuya tamamen bürokratik bir şekilde yaklaşarak görevlerini ihmal ettiklerini söyler:

“… eski kafalı memurların, kart bürokratların, paslanmış ve tükenmiş unsurların yerine yeni insanlar bulmak şart. Biz şimdi Sovyet organlarına, yerel ve üst Sovyet birimlerine öyle insanlar ve personel sağlamalıyız ki, bunlar bulundukları görevde ve makamda parti politikasını, bugünün güncel taleplerine uygunluk içinde, dürüstçe, kararlıca, zekice ve ustaca yürütebilsinler.” (sf: 402)

Stalinist kanat, kaçınılmaz rotasyonu, cezaları kabullenmelerini, gönüllü olarak, kavgasız ve kansız bir şekilde makamlarını bırakmaları konusunda partokrasiyi sıkıştırmaktadır. Ancak çok kısa bir süre içinde partokrasinin var olmak için herşeyi, hatta kendi hayatlarını bile ortaya koyduğu meydana çıkacaktır…

Ültimatom

28 Haziran 1937 günü bugüne dek sır perdesi altında kalmış, Politbüronun ne kendi tutanaklarında, ne de ‘özel dosya’da yer alan, hiçbir yere kaydedilmemiş fakat 51/66 işlem sayılı çok tuhaf bir kararı kabul edilir:

“1. Sürülmüş kulakların isyancı örgütüne mensup bütün faal üyelere en yüksek ceza verilmesi zorunlu sayılsın.

2. Konuyu hızlı bir şekilde çözmek için Batı Sibirya Bölgesi NKVD Müdürü Yoldaş Mironov (başkan), Batı Sibirya Bölge Savcısı Yoldaş Barkov ve Batı Sibirya Kraykomu 1. sekreteri Yoldaş Eykhe’den oluşmak üzere bir troyka kurulsun.” (sf: 405)

Bu karar, dağlarda korkunç bir çığ kopmasına neden olan küçücük bir taş parçasıydı. Üç gün sonra, Politbüro bir kararı daha kabul eder ve ilk başta sadece Robert İndrikoviç Eykhe’ye tanınmış olan olağanüstü yetkiler, istisnasız olarak bütün milli komünist partilerinin merkez komiteleriyle obkom ve kraykomların 1. sekreterlerine de tanınır. Görünen o ki Eykhe Politbüro’dan hiçbir yasada öngörülmemiş ve mahkeme kurumundan bağımsız bir troyka organı kurulması için ‘izin’ istemiş ve bunu da almıştır. Karar bu ‘kulaklar ve adi suçluların’, ‘en çok düşmanlık yapanlar’ ve ‘onlar kadar aktif olmayan düşman unsurlar şeklinde ikiye ayrılması ve birincilerin kurşuna dizilmesi, ikincilerin ise sürgüne gönderilmesini öngörmektedir.

Peki, bir anda ne olmuştur? Çünkü öncesinde böyle bir karar alınacağına dair ne Yakovlev’in ne Molotov’un ne de Stetski’nin konuşmalarında bir işaret vardır. Bugün tarihçiler 1937 Haziran ayının sonunda R.İ. Eykhe’nin – şüphesiz ki Eykhe tek başına değildir – Politbüro’ya Stalin’in siyasi reformlarına aykırı teklifler içeren bir ‘ültimatom’ sunduğunu öne sürmektedir. Her ne kadar bu ültimatomun metni bulunamamışsa da alınan kararlar onun varlığını yeterince kanıtlamaktadır. Çok belli ki bu hamle, özellikle Yakovlev ve Molotov’un konuşmalarından rahatsız olan partokrasinin Stalin grubuna karşı verdiği güçlü bir ültimatomdur. Geniş yönetim, her ne kadar Stalin’in olağanüstü bir itibarı olsa da Stalin, Molotov, Jdanov, Voroşilov, Vışinski ve diğerlerinin bundan böyle MK üyeleri olarak kalıp kalmayacaklarını belirleyecek yeterli çoğunluğa sahiptir. Politbüro’da, Sekreterya’da, Organizasyon Bürosu’nda kimlerin olacağı sadece onlara bağlıdır. Üstelik plenumda sadece üç defa el kaldırmak yoluyla MK üye ve aday sayısını neredeyse üçte bir azaltmak gibi basit ve etkili bir yolu onlara açan da Stalin grubudur. Artık bıçak kemiğe dayanmış, geniş yönetim ya herro ya merro diyerek son ve en ölümcül hamlesini gerçekleştirmiştir…

Bu “ültimatomun” varlığını destekleyen en önemli kanıtlardan biri, söz konusu karardan önce yerel parti örgütlerinin Stalin’i çalışma odasını ziyaretleriydi. Bu ziyaretler birlikte değil, ayrı ayrı olmuştu. İkinci ‘tesadüf’ ise 1-2 Temmuz’da Stalin’i odasında ziyaret eden dokuz 1. sekreterden altısının, troykaların kimlerden oluşacağına dair belgeleri ve kurşuna dizilecek olanların listeleri onay için Moskova’ya ilk gönderenler arasında olmasıdır. Geniş yönetim, onbinlerce, yüzbinlerce kişiye yönelik geniş çaplı kıyım ve ceza uygulamalarını neden talep ediyordu?

Çünkü kolektivizasyon sürecindeki aşırılıklar sadece kulakların değil, bir çok köylünün hafızasında hâlâ tazeliğini korumaktaydı. Ayrıca birinci ve ikinci beş yıllık dönemde karne sistemiyle temel gıda maddeleri ve genel tüketim mallarını çok kötü bir şekilde dağıtarak, işçi ve memurların onlardan yaka silkmelerine neden olmuşlardı. Şimdi, genel, eşit ve doğrudan, üstelik de çok adaylı ve gizli oylamayla yapılacak seçimler arifesinde, bu yerel parti yöneticileri, kendileri için en büyük tehlike ile karşı karşıyaydılar; zira onlar, kendilerine geniş yönetime girmeyi sağlayan ve sınırsız bir iktidarı garanti eden iki makamdan birini, Sovyet makamını kaybedebilirlerdi. Şimdi SSCB Yüksek Sovyet vekili olamazlarsa bu, hem partisizler, hem de partililerin güvenini kaybetmek anlamına gelecekti. Bu durumda, büyük olasılıkla otomatik olarak, seçim kaybetmiş bir birinci sekreterin parti görevinde kalmayı hak edip etmediği de sorgulanacaktı. Siyasi Organizasyon Şubesi’nin teklifiyle Politbüro onun görevini değiştirebilir ve hatta onu ekonomi alanına kaydırabilirdi; oysa bu tür bir iş için onun ya da onların ne deneyimi, ne tahsili, ne de bilgisi vardı.

Söz konusu kitlesel cezalar ve kıyım, esasında infaz ve ceza kurumu olan NKVD organları için de avantaj, prestij ve otorite kaynağıydı; yoksa Troçki, Zinovyev ve Buharin’in gerçek veya hayali yandaşlarının fiilen ‘ifşa edilip’ tutuklanmalarından sonra bu kurumlara yapacak pek fazla iş kalmamıştı. Bu yüzdendir ki kendisi de partokrasiden gelen Yejov da, büyük bir olasılıkla ortak çıkar duygularıyla hareket ederek, Eykhe ve diğer birinci sekreterlerle beraber tutum sergilemiş, kesinlikle bu sekreterler aleyhinde oy verecek, hatta belki de kendi adaylarını seçtirebilecek unsurları en kısa sürede ortadan kaldırma fikrini kabul etmiştir. Böylece Vişinski’nin gayretleri sayesinde seçme ve seçilme hakları iade edilmiş olan bu unsurların şimdi kimisi idam edilecek, idam edilmekten kurtulanlar ise sürülecektir. Bu arada NKVD de ekonominin ihtiyaçlarına göre çok sayıda çalışma ıslah kampı kuracaktır! (Çalışma kamplarının ekonomiye hiçbir faydası olmadığı, tam tersine zararı olduğu 1950’lerde anlaşıldı, sonra ise hepsi kapatıldı. Ancak ekonomiden bağımsız olarak sosyalist bir devlette çalışma kampı olur mu, olmalı mı konusu ayrıca tartışılmalıdır. Türkiye’de ki Stalinist sol bu meseleyi yok saymaktadır…)

Cadı avının işaret fişeği verilmişti. Buna karşın 7 Temmuz Plenumunda Yakovlev hâlâ çaresizce haykırıyordu:

“Sovyet demokrasisi bırakın halktan kopmayı, bırakın halka uzak durmayı, yüzünü doğrudan halk kitlelerine, emekçi kitlelere dönmekte, işletmelerde, fabrikalarda, kolhozlarda ve sovhozlarda emekçilere kendi adaylarını koymalarını önermektedir… Stalin anayasası ve seçim kanunun kararlılıkla uygulanması, kuşku yok ki, Sovyet organlarının çalışmalarındaki eksiklikleri eleştirmeye ve Sovyet makamlarına yeni insanları seçmeye imkân sağlayacak, aşağıdan yukarıya Sovyetlerin tüm çalışmalarını iyileştirecektir.” (sf: 412)

Geniş yönetim Yakovlev’e artık iyice diş bilemektedir. 12 Ekim 1937’de Yakovlev tutuklanır. Neden tutuklandığıyla ilgili elimizde hiçbir bilgi yok ama bildiğimiz, anayasa komisyonunda yer alan ve yeni seçim kanununu Yakovlev’le birlikte hazırlayan Tal ve Stetski’nin de ardından tutuklanmasıdır. Yejov’un, Stalin’in destekçileri arasında ‘kolay lokma’ görünen bu kişilerin infazı konusunda kendini sınırlamadığı görülmektedir. Stalin ise destekçilerini koruyamamıştır.

Kayda geçirelim. Ondan sonraki konuşmacıların hepsinin – başta Hruşçov olmak üzere – bütün bu seçim ve demokrasi ‘teranelerine’ karşı açıkça kan dökme çağrısı yapmasına Baş savcı Vişinski itiraz eder:

“Kanunların geçerli olması için, hukukun her yerde aynı şekilde ve standart biçimde yorumlanması gerekir. Bu hukuka karşı olanlar hâlâ ‘yerel etki’ sahibi olanlardır ve Lenin’in yazdığı üzere, hukuk ve kültürün kurumsallaşması önündeki en büyük engel bunlardır. İtiraf etmek gerekir ki, bizde Sovyet kanunları şimdiye kadar fiilen kaba bir şekilde ihlal edilegelmektedir. Dün Yoldaş Yakovlev, Sovyet organlarının kanunları nasıl çiğnediği hakkında örnekler verdi; ben ise buna yasaların, ne yazık ki yerel savcıların çoğu zaman açık şekilde ihmalleri ve göz yummaları sonucunda ihlal edilmesini de ekliyorum.” (sf: 413-414)

Bu aslında savcılarla eşit haklar tanınan troykalara karşı ilk tepkidir. Çünkü zaten adalet sisteminin dışında kalan ve yasadışı bir organ olan troykalarda savcının da yer alması şartı kalkmış, emirde ‘isterse savcı oturumlarda hazır bulunabilir’, denmektedir. Yani savcı olmasa da olurdur! Ayrıca cumhuriyetler, bölgeler ve vilayetlerdeki troykaların kimlerden oluşacağına Politbüro değil, bizzat İçişleri Halk Komiseri yani Yejov karar verecektir. Yejov, Stalin’in bile elinde olmayan sınırsız bir güç kazanmıştır.

Cadı Avı

Ve Politbüroya listeler yağmaya başlar. 78 değişik yerel birimden   gelmiş 43 şifreli telgrafta kurşuna dizileceklerin   ve sürüleceklerin sayısına dair ‘limit’ler yani bir tür kontenjan talep edilmektedir. Gelen telgraflardan, ülkenin yalnızca üçte birinin bu cadı avına katılmaya çok da hevesli olmadığı anlaşılır ancak 10 binin üzerinde kurban isteyen üç sekreter varken, 5 binin üzerinde kurbana talip olan yedi 1. sekreter bulunmaktadır. Diğer bir ‘canavar’ da Moskova Vilayeti’nde kısa sürede toplam 41.305 ‘eski kulak ve adi suçlu’ tespit etmiş olan Hruşçov’dur!

Doğrusu Yejov ve 1. sekreterlerin bu şekilde hedefe koydukları insanlar aslında 7 Ağustos 1932 tarihli kararname uyarınca verilen cezalarını artık çekmiş veya Politbüro kararıyla erken tahliye edilmiş köylüler ya da zamanında kulak ilan edilerek Sibirya’nın uzak yerlerine sürülen kişilerdi. Yeni anayasa ve yeni seçim yasası, bu insanlara sivil, medeni haklarını iade etmiş, onlara SSCB Yüksek Sovyeti seçimlerinde kendi adaylarını koyma, açıkça propaganda yapma ve oy kullanma hakkı vermişti. Yani şimdi ‘düşman’ ilan edilen bu kişileri bizzat Sovyet devleti affetmişti ve onlar da eskiden olup bitenleri saklamıyorlardı ve saklamaları da zaten mümkün değildi. İç İşleri Halk Komiseri Yejov ise ‘düşman’ listesini gün be gün genişletiyordu.

NKVD birimleri bu operasyonları dört ay içinde yani 5-15 Aralık günlerinde bitirmek zorundaydı. Çünkü SSCB Yüksek Sovyeti seçimleri tam o sırada düzenlenecekti. Böylece kitlesel ceza uygulamaları, mutlaka   bir sindirme ve korku ortamı yaratacak şekilde, bütün seçim kampanyası boyunca devam ettirilebilirdi. Adaylar bu ortamda gösterilecek ve bu adayların propagandası da böylesi şartlarda yapılacaktı. Tarihçi Jukov, istense bile bu iki çok önemli olayın örtüşmesini bir tesadüf olarak görmenin imkansız olduğunu yazar: “Kesinlikle hiçbir kuşku yok ki, cezalandırma operasyonları seçimleri doğrudan etkileyecek ve bu operasyonları organize edenlerin, istedikleri sonuçları elde etmelerine imkân sağlayacaktı.” (sf: 421)

15 ay sürecek olan ve halkın ‘Yejovculuk’ adını taktığı SSCB tarihinin en karanlık dönemi böyle başlamıştı. Bir süre sonra süreç bizzat bu kan isteyenleri vuracak başta Eykhe ve Yejov olmak üzere geniş yönetimin neredeyse tamamı kurşuna dizilecekti. Eykhe’den sonra en yüksek ‘tasfiyeyi’ yapan Hruşçov’un bu cehennemden nasıl olup da kurtulduğu ayrıca incelenmelidir.

Yejov toplumun eseridir…

Antistalinist yazının, ‘kana susamış cüce’, ‘ahlaken ve fiziksel olarak pigme’, ‘kanlı soysuz’ gibi sıfatlarla nitelediği Nikolay İvanoviç Yejov kimdir? 151 cm boyuyla, ufak tefek görüntüsünü gizlemek için açıkça yüksek topuklar giyen biseksüel bir adam… Gençlik arkadaşları onu “iyi niyetli, özenli, duyarlı, insancıl, anlayışlı, ölçülü, küstahlık ve bürokratik tavırlardan uzak, yardımsever, alçakgönüllü, çok hoş, sessiz ve biraz utangaç” biri olarak tarif etmektedir. (Stalin’in Baş Celladı Yejov, sf: 318)

Dolayısıyla yukarıda Vişinski’den de alıntıladığımız NKVD’nin çalışma ve soruşturma yöntemlerinden rahatsız olan Stalin’in, Devlet Güvenliği’nin başına bir ‘psikopat’ı getirmeyi düşünmediği ortadadır. Nitekim ‘Büyük Terör’den tamamen Stalin’i sorumlu tutan Marc Jansen-Nikita Petrov bile, Yagoda’nın yerine Yejov’un atanmasının halk arasında olumlu karşılandığını, hatta Buharin’in bile bu atamadan memnun kaldığını belirtir:

“Eski Çekistlerin çoğu Yejov’un NKVD’ye gelişiyle nihayet Dzerjinski’nin geleneklerine geri döneceğimize, sağlıksız ortamı ortadan kaldıracağımıza ve Yagoda’nın yönetimindeki son yıllarda, teşkilat içindeki sağlıksız ortamı ve kariyerist, yozlaşan ve sahtekârca eğilimlerin üstesinden geleceğimize inanıyorduk. Çünkü Merkez Komite Sekreteri olarak Yejov, hepimizin inandığı Stalin’in yakınındaydı ve Merkez Komite’nin güçlü ve güvenilir elinin teşkilat içinde egemen olacağını düşünüyorduk.” (Stalin’in Baş Celladı Yejov, sf: 99)

Ancak öyle olmadı. Yejov da Yagoda döneminde eğitilmiş ve kadroya alınmış çok sayıda elemanla çalıştı. Onun sorgulama ve soruşturma yöntemlerini aynen devam ettirdi:

“NKVD şubelerindeki bütün soruşturma kadroları iki kısma ayrılmıştı. Birinciler, sadece işkenceci soruşturma görevlileriydi, ikinciler ise sıradan soruşturma memurlarıydı. Birinciler tutuklulara istedikleri şekilde işkence yaparak kısa sürede ‘ifade’ alıyorlardı ve sorgu tutanaklarını çok tutarlı, düzgün ve anlamlı bir şekilde tanzim etmeyi öğrenmişlerdi. İşkenceci gruplarda yer alan teknik görevliler aslında konuyu ve davaya ait materyalleri bilmiyorlardı; onların görevi sadece tutuklulara suçlarını ‘itiraf’ edene kadar işkence yapmaktı. (…) Yani aslında ifadeleri zanlılar değil, soruşturma memurları veriyordu. Yejov ve ekibi, bu tür yöntemlerle ülkede vahim bir korku ve panik havası yaratmıştı.” (Stalin, İktidarın Zirvesinde, sf: 140)

Eğer Stalin, bizzat kendisi tüm bunları emretmediyse, nasıl olup da Yejov’a bu kadar güvenmişti? Tarihçi Yuri Yemelyanov bu durumu şöyle açıklamaktadır:

“Belirtmemiz gerekir ki Stalin’in kurduğu merkeziyetçi yönetim düzeni, profesyonellerce hazırlanmış bilgi ve belgelerin kesinlikle doğru olmasını gerektiriyordu. Stalin, kişisel içgüdü ve görüşlerini bir tarafa bırakarak profesyonel görevlilerin sunduğu belgeleri esas almayı tercih ederken, aslında onların sorumluluk içinde görevlerini yaptıklarına inanmaktaydı. Yoksa onun bunca idamı onaylamasını açıklamak kolay olmayacaktır. Ayrıca Stalin, onun güvenini sarsan veya kötüye kullananları da hiç affetmezdi.” (sf: 147)

Stalin daha sonra uçak tasarımcısı Yakovlev’e şunları söyleyecektir:

“Yejov hergelenin biriydi. En iyi kadrolarımızı mahvetti. Ahlaken yozlaşmıştı. (…) Bir çok masum insanı mahvetti. Bu yüzden onu kurşuna dizdik.” (Stalin’in Baş Celladı Yejov, sf: 331)

Ancak kuşkusuz ki bu masum insanların kurşuna dizilmesinde Stalin’in de imzası vardı. Orgeneral A.V. Hrulyov anılarında şöyle yazıyor:

“Stalin, belgeleri genelde hiç okumadan imzalardı; ancak bu güven, sadece itibarınız devam ettiği sürece geçerliydi. İşin temelinde çok büyük bir güven duygusu ve bilinci yatıyordu. Ama eğer onda, karşısındakinin sahtekâr olduğu, yalan söylediği veya kıvırdığı yönünde en ufak bir şüphe oluşursa (bu, belki de milliyetinden kaynaklanıyordu) bu kişinin işi o an bitmiş demekti.” (Stalin, İktidarın Zirvesinde, sf:147)

Stalin Yejov’a da bir süre tam ve kesin olarak güvenmişti; onun sunduğu bilgileri aynen kabul ediyor, onaylıyordu. Ancak Stalin ve çevresinin hükümete karşı komplolar düzenlendiği konusunda da hiçbir şüphesi yoktu. Düşmanların varlığından emindiler ve dolayısıyla cezaları ve şiddeti onaylıyorlardı. Bugün, hepsi komplo olsa bile general Tuhaçevski’nin darbe girişimi konusunda bir şüphe yoktur. Dolayısıyla Yejov’da aşırı gayretkeşlik göstererek Stalin ve dar yönetiminin gözüne girmeye çalışmış, bulamadığında ise ‘düşman’ icat etmişti. Dolayısıyla Yemelyanov’a göre Yejov’un 1937-1938’deki NKVD teröründe başrole soyunmuş olması, onun devrime ve Stalin’e az görülür sadakatiyle açıklanmalıdır. Çünkü Yejov aslında toplumun eseridir:

“Sovyet halkının total desteği olmaksızın Yejovculuk diye bir fenomen ortaya çıkamazdı. 1930’lu yıllarda devrimci sloganlarla yapılan reformlar ve elde edilen sosyoekonomik başarılar, milyonlarca insanın hayatında meydana gelen değişiklikler, doğal olarak olumsuz sonuçlar da doğurmuştu. Bu süreçte yeni kent kültürünün getirdiği yeni ufuklarla birlikte, insanların bilincine kaba siyasi propaganda şablonları da yerleşiyor, toplumsal psikoloji totaliter bir düşünce çemberine sıkışıp kalıyor, söylentiler, olaylar ve gelişmelerin çarpıtılması, eleştiri ve serbest düşünce ortamının yok edilmesi toplumda derin yaralar açıyordu. İlginçtir ki milyonlarca Sovyet insanı için ülkedeki sorunların ve eksikliklerin başlıca suçlusu gizli düşmanlardı. Öte yandan parti, bu konularda aşırılığa kaçarak kendisini de yok edebilecek bir ortam hazırlıyordu.” (sf: 141-142)

Ancak Yejovculuk olarak nitelenen dönem yaşattığı ağır kayıplara rağmen Sovyetler Birliği’ni ölümcül bir şekilde zayıflatamadı. Birincisi, 1937-1938’de tutuklananlar ve idam edilenler arasında gerçek casuslar ve sosyalizm düşmanları da vardı. Ayrıca Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak Sovyetler Birliği Hitler’in zaferler kazanmasına olanak veren ‘beşinci kol’dan kurtulmayı becermişti. Alman generalleri, savaşın ilk aylarında, SSCB içindeki ajan sayıları az olduğu için, Kızıl Ordu ve Sovyet savunma sanayisi hakkındaki gerçek bilgilerinin zayıflığından yakınıyorlardı…

Ve Stalin kaybediyor…

Artık ülkede demokratik reformların gerçekleştirilmesinin imkansız olduğu, halkın yeni seçim yasasını kendi çıkarları için kullanmaya hazır olmadığı, gün geçtikçe daha net bir şekilde ortaya çıkıyordu. Ülke patalojik bir psikoza yakalanmıştı. Total kuşkuculuk, korku, güvensizlik, gayet normal ve sağduyulu insanların komşuda düşman arayan paranoyaklara ve acımasız cellatlara dönüşmeleri, saçma nedenlerle tutuklamalar ve diğer aşırılıklar tüm ülkeye yayılmıştı. Gayet normal insanlar, tanıdıkları ve çevrelerindeki kişiler aleyhinde jurnal ve ihbarlar yazıyor, her tarafta düşman ve ajan görüyor, her türlü hatayı veya eksikliği sabotaj olarak değerlendiriyordu. Tüm bunlara devrimden zararlı çıkanların asılsız ihbar ve jurnallerle intikam almaya çalışmasını da eklemek gerekiyor. Ancak histeri öyle bir noktaya varmıştı ki örneğin çocuk kitapları yazarı, edebiyatçı Korney Çukovski, Stalin’e yazdığı mektupta, yankesicilik yapan veya örneğin hayvanat bahçesinde maymunların gözüne kum atan on yaşındaki çocukların hapse atılmalarını öneriyordu:

“Onları eğitmek ve değiştirmek için sert askeri rejime sahip çalışma ve eğitim kampları kurmak zorunludur, bunların azami sayıda olması gerekir… Bu tür ıslah kolonileri olursa, her okulda titiz bir ayıklama yapılabilir ve buralar, sosyal açıdan tehlikeli çocuklardan arındırılır.” (Stalin, İktidarın Zirvesinde, sf: 154)

Bu çocuk yazarı Çukovski, söz konusu kamplara hangi çocukların gönderileceklerini de yazmıştı. Tarihçi Y. Yemelyanov’a göre bu ‘patalojik bir istisna’ sayılamazdı ve o dönemde bu mektubun altına imza atmaya hazır çok sayıda kişi vardı. Artık partinin sıradan üyeleri birbirini suçlamaya başlamış, eskiden toplantı ve mitinglerde Llyord George ve Chamberlain’ı lanetleyen halk, şimdi ‘halk düşmanlarını’ lanetliyor olmuştu. Bu koşullarda aday olmak ve serbest propaganda yapmak büyük tehlikeydi. Çünkü böyle bir ortamda şüpheler, iftiralar, suçlamalar, yalanlar ve patalojik kana susamışlık ön plana çıkacak, büyük olasılıkla siyasi ihtilaflarla alakası olmayan apaçık bir hesaplaşma yaşanacaktı. Stalin ve dar grubu ülkede gittikçe artan ve giderek çığ gibi büyüyen şiddet ve kıyım furyasının kontrolden çıktığını fark ettiklerinde artık ipin ucu kaçmıştı. Partinin üst düzey üye ve yöneticileriyle ilgili hüküm ve kararlar zirvenin onayına tabiyse de, alt kademelerde ve taşradaki kararlar zirveden onay beklenmeksizin alınıyordu:

“Rıbin’in yazdığına göre, 1937-1938’de tasfiye edilenlerle ilgili soruşturma ve yargılama dosyaları daha sonra inceleme altına alındığı zaman, birçok belgede Stalin, Molotov ya da Voroşilov’un onay veya imzalarının olmadığı ortaya çıkmıştı.” (sf: 154)

Resim Ekleme
Vyaçeslav Molotov ve Joseph Stalin


V. Kojinov’un verdiği rakamlara göre 1937-1938’de 681 bin kişi kurşuna dizilmişti. 1917’den başlayarak, o tarihe kadar toplamda 800 bin kişinin idam edildiğini düşünürsek psikozun korkunç boyutları çok daha net anlaşılacaktır.
Ve dar yönetim geri adım attı. Çok sayıda köylüye daha yeni tanınmış seçme seçilme hakkı tekrar feshedildi. Bu arada partokrasiyi hizaya getirmek ve dizginlemek için önce tavizler verilmiş, sınırsız yetkiler tanınmış, sonra ise aşırı sert cezalar verilerek birbiriyle çelişik iki girişimde bulunulmuş ama buna rağmen hiçbir sonuç alınamamıştı. Ayrıca dar yönetimin otoritesi güç geçtikçe zayıflıyor, yanı sıra kendi içinde de çatlaklar ortaya çıkıyordu.

11 Ekim 1937 akşamı Politbüro toplandı ve bu toplantıda Politbüroyu oluşturan 9 üyenin en az beşinin red oyuyla çok adaylı seçim reddedildi. Bu beş kişinin Voroşilov, Kaganoviç, Kosior, Mikoyan ve Çubar olduğu tahmin edilmektedir. Herşeye rağmen Stalin ve Molotov hâlâ çok adaylı sistemden yanaydılar. Ayrıca parti dışı adaylar için başlangıçta düşünülen %40 kota, %20’ye düşürülmüş, toplumsal örgüt, dernek veya cemiyetlerin serbestçe aday koyması ve seçimlerde rekabeti öngören bütün husus ve kurallar karar tasarısından çıkarılmıştı. Partokrasi neredeyse intihar edercesine sonuna kadar muhalefet ederek istediğini almış, eski siyasi sistemin neredeyse hiç değişmeden kalmasını sağlamıştı. Stalin grubunun Sovyetler Birliği’nin siyasi sisteminde reform yapma girişimleri böylece başarısızlıkla sona erdi.

Eğer Stalin ve destekçileri düşündükleri siyasal reformları tamamlayabilmiş olsalardı, muhtemelen SSCB siyasal liderlerini seçme konusunda daha iyi bir sisteme sahip olacak ve çok büyük bir olasılıkla Hruşçov, Gorbaçov ve benzerlerinin iktidara gelmesine imkan verilmeyecekti. Stalin’in alternatif adaylar düşüncesinden kalan tek miras, Sovyetler Birliği’nde, 1991’de varlığı sona erene kadar, yapılan her seçimde, kullanılan her oy pusulasının üst kısmında yer alan bir ibaredir: ‘Oy pusulasından geriye kalanların hepsini silerek, oy verdiğiniz TEK BİR adayın adını bırakın’ Söz konusu seçimlerde zaten TEK BİR aday olduğu için bu ibarenin pratikte bir anlamı yoktu; ibare, oy verenlerin, ilkesel olarak, birden çok aday arasından da seçim yapabileceklerini hatırlatıyordu…

Not: Bu çalışma ilk olarak https://gorus21.com/ sitesinde yayınlanmıştır.

https://marksistarastirmalar.blogspot.com/2022/06/httpsmarksistarastirmalar.blogspot.com202206kirilma-stalinin-basarisiz-demokrasi-devrimi.html_0189201751.html



Yeni Başlık  Cevap Yaz



Forum Ana Sayfası

 


 Bu konuyu 1 kişi görüntülüyor:  1 Misafir, 0 Üye
 Bu konuyu görüntüleyen üye yok.
Konuyu Sosyal Ortamda Paylas
Benzer konular
Başlık Yazan Cevap Gösterim Son ileti
Konu Klasör 1848 Şubat Devrimi: Cumhuriyet, Demokrasi, Devrim spartakus 3 5764 02.01.2019- 18:27
Konu Klasör Şili seçimlerindeki solun başarısı üzerinden sol dalga konusu... melnur 2 637 27.12.2021- 23:10
Konu Klasör İlhan Cihaner, CHP Genel Başkanlığı'na aday oldu: Sol siyasetle başarıya ulaşacağız melnur 5 1578 21.01.2021- 08:40
Konu Klasör Ekim Devrimi (Rus Devrimi - Bolşevik Devrim) spartakus 0 4593 22.08.2015- 13:51
Konu Klasör Sosyal demokrasi mi devrimci demokrasi mi? melnur 2 276 29.08.2022- 08:41
Etiketler   Kırılma:,   Stalin’in,   Başarısız,   Demokrasi,   Devrimi.
SOL PAYLAŞIM
Yasal Uyarı
Sitemiz Bir Paylasim Forum sitesidir Bu nedenle yazı, resim ve diğer materyaller sitemize kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenebilmektedir. Bu nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara aittir. Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazı ve materyalleri 48 Saat içerisinde sitemizden kaldırmaktadır.
Bildirimlerinizi info@solpaylasim.com adresine yollayabilirsiniz.
Forum Mobil RSS